دندان قروچه چیست و چرا رخ می دهد؟
دندان قروچه به معنای فشردن یا ساییدن غیر ارادی دندان ها است که می تواند در هنگام خواب یا در بیداری رخ دهد. این رفتار به عنوان یک عادت پارافانکشنال شناخته می شود؛ یعنی حرکتی غیر طبیعی از فک که برخلاف جویدن یا صحبت کردن، عملکرد فیزیولوژیک مفیدی ندارد و می تواند فشار های مضری بر دندان ها، مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) و عضلات ناحیه فک وارد کند.
کاشت ایمپلنت در افراد مبتلا به دندان قروچه
در صورتی که دندان قروچه داشته باشید یا دائماً دندانهای خود را به هم فشار میدهید، با گذر سالها به تدریج گرفتار مشکلات دندانی میشوید. یکی دیگر از مشکلاتی که افراد گرفتار دندان قروچه، تجربه میکنند، از بین رفتن پروتز یا دندان است که باید ایمپلنت دندان جایگزین آن کرد. و همانطور که می دانید ایمپلنت بهترین جایگزین برای دندان از دست رفته است.
فشار ناشی از دندان قروچه بر پیچ و پایه ایمپلنت
فشار دادن و ساییدن دندان ها باعث میشود دندان ها به مرور کوتاه شده و دچار حساسیت دندان شوید. همچنین تعادل بایت به هم خورده و تماس دندان ها با یکدیگر ناهماهنگ می شود.
این وضعیت باعث سردرد، درد شدید فک و مشکلات دیگر دهان و دندان می شود. همچنین ساییدن و فشار دادن دندان ها باعث تغییر رنگ و بد شکلی دندان می شود. در این موارد احتمالاً می توان با روکش کردن مشکل را حل کرد.
افرادی که مشکل دندان قروچه دارند اگر بخواهند جای خالی دندان خود را پر کنند با مشکلات متعددی مواجه می شوند چرا که دندان قروچه فشار زیادی بر پروتز مصنوعی داخل دهان وارد می کند و به آن صدمه می زند. این موضوع در مورد ایمپلنت دندان نیز صدق می کند و احتمال عدم موفقیت آن را افزایش می دهد.
دندان قروچه و انواع آن
دندان قروچه عادت غیر اختیاری است که در آن فرد در هنگام خواب دندان های خود را به هم ساییده و یا فک ها محکم را به هم فشار می دهد. این عادت باعث می شود دندان ها فشار بیش از حد توان خود را متحمل شده و مستعد ترک خوردن، لب پر شدن و یا شکستگی شوند.
همچنین دندان ها ساییده شده و کوتاه می شوند (شکل بالا) به طوری که در برخی موارد بخش مرکزی دندان که حاوی رگ های خونی و عصب ها است و به آن پالپ گفته می شود، نمایان می شود. همچنین در سایت perio.org اطلاعات مفیدی وجود دارد. انواع آن عبارت است از :
نوع اولیه: زمانی که علت مشخص پزشکی برای بروز آن وجود ندارد.
نوع ثانویه: زمانی که دندان قروچه با اختلالاتی مانند اختلالات روانی (اضطراب و افسردگی)، مصرف داروها (مانند داروهای ضدافسردگی) یا بعضی بیماری ها (مانند پارکینسون) یا آپنه تنفسی (اختلال در تنفس هنگام خواب) همراه است. در نوع ثانویه معمولا با درمان اختلال زمینه ای مشکل دندان قروچه هم حل می شود. البته در بعضی موارد، دندان قروچه به یک عادت تبدیل می شود و در این حالت با درمان و رفع مشکل زمینه ای باز هم این عادت از بین نخواهد رفت.
کاشت ایمپلنت دندان در بیماران دندان قروچه
اگر چه خود پایه تیتانیومی ایمپلنت دندان بسیار محکم و مقاوم و بادوام است، اما دندان قروچه می تواند آسیب جدی به بخش های دیگر ایمپلنت از جمله روکش و اباتمنت وارد نماید. در عمل جراحی کاشت ایمپلنت دندان، یک پایه تیتانیومی شبیه پیچ در داخل استخوان فک جایگذاری می شود تا به عنوان ریشه دندان مصنوعی عمل کند.
پس از این که استخوان فک به پایه ایمپلنت جوش خورد (فرایندی که چند ماه زمان میبرد) می توان اباتمنت و سپس دندان مصنوعی (بریج یا روکش) بر روی ایمپلنت نصب کرد. در چند ماهی که منتظر جوش خوردن استخوان فک به ایمپلنت هستید می توانید با پروتز موقتی جای خالی دندان را پر کنید اما نمی توانید با آن غذا بجوید.
ایمپلنت زیبایی و عملکرد دندان طبیعی را دارد و بسیار موفق عمل می کند اما هیچ درمانی را نباید بدون احتمال بروز عوارض یا پیامد ها متصور شوید. عوارض کاشت ایمپلنت ممکن است در حین عمل جراحی و یا پس از آن بروز نماید. یکی از عواملی که احتمال عدم موفقیت ایمپلنت را افزایش می دهد عادات دهانی نامناسب مانند دندان قروچه است.
علت های بروز دندان قروچه
دندان قروچه چند عاملی است و می تواند از ترکیب عوامل روانی، فیزیولوژیک و محیطی ناشی شود. مهم ترین عوامل عبارت اند از:
عوامل روانی و استرس:
اضطراب، تنش های روحی، خستگی روانی و اختلالات خواب از شایع ترین علل دندان قروچه هستند. تحقیقات نشان داده اند که در زمان استرس، سیستم عصبی سمپاتیک فعال تر می شود و همین امر موجب افزایش انقباض عضلات فک در هنگام خواب می گردد.
نا هماهنگی بایت:
اگر تماس دندان ها به شکل متقارن و صحیح نباشد، فک در وضعیت ناپایدار قرار می گیرد. این موضوع باعث می شود فرد به صورت ناخودآگاه دندان های خود را فشار دهد تا موقعیت فک را اصلاح کند؛ در دراز مدت این عادت به دندان قروچه تبدیل می شود.
عوامل رفتاری و سبک زندگی:
مصرف بیش از حد کافئین، الکل و نیکوتین، یا عادات رفتاری مانند جویدن ناخن، مداد یا اشیاء سخت می تواند احتمال بروز دندان قروچه را افزایش دهد. این مواد و رفتار ها تحریک پذیری سیستم عصبی را بالا می برند و فعالیت غیر ارادی عضلات فک را تشدید می کنند.
عوامل نوروژیک و عضلانی:
در برخی افراد، دندان قروچه ناشی از اختلالات سیستم عصبی مرکزی یا فعالیت بیش از حد عضلات ماستر و تمپورال است. این حالت معمولاً در بیماری های عصبی یا مصرف برخی دارو های خاص (مانند دارو های ضد افسردگی SSRI) دیده می شود.
در افرادی که ایمپلنت دندانی دارند، فشار های ناشی از دندان قروچه می تواند به اجزای ایمپلنت، استخوان اطراف آن و پروتز متصل شده آسیب وارد کند. از این رو، تشخیص به موقع دندان قروچه و کنترل آن، نقش حیاتی در افزایش عمر ایمپلنت دارد. بررسی دقیق علل و شدت این عادت، نخستین گام در پیشگیری از بروز عوارض مکانیکی و زیستی ایمپلنت است.
عوارض دندان قروچه در کاشت ایمپلنت دندان
دندان قروچه میتواند فرایند جوش خوردن ایمپلنت به استخوان فک را مختل کند. کلید موفقیت عمل جراحی کاشت ایمپلنت، موفقیت در پشت سر گذاشتن فرآیند جوش خوردن ایمپلنت به استخوان فک است که به آن یکپارچگی استخوان گفته می شود.
این موضوع به خصوص در چند ماه اول پس از عمل جراحی اهمیت ویژه ای دارد چرا که ایمپلنت ثبات کافی ندارد و کوچکترین حرکتی می تواند فرایند یکپارچگی استخوان را مختل سازد.
در صورتی که دایماً دندان قروچه داشته باشید ممکن است فرآیند یکپارچگی استخوان دچار مشکل شده و در نتیجه پیوند استخوانی محکمی بین ایمپلنت و استخوان فک ایجاد نشود. دندان قروچه می تواند طول عمر ایمپلنت دندان را کاهش دهد.
ایمپلنت دندان همانند بیشتر پروتزها مادام العمر نیست اما با مراقبت مناسب به قدری طول عمر آن افزایش پیدا می کند که میتوان آن را مادام العمر در نظر گرفت. با این حال ترمیم روی ایمپلنت (روکش، بریج یا دندان مصنوعی) طول عمر کوتاهی دارد و پس از مدتی (پنج تا 10 سال) باید تعویض شود.
این طول عمر متوسط در صورت مراقبت مناسب و استهلاک و ساییدگی طبیعی بیان شده است اما در صورتی که دندان قروچه شدید داشته باشید سرعت ساییدگی و استهلاک پروتز به شدت افزایش مییابد و از طول عمر آن کاسته می شود.
همان طوری که دندان قروچه باعث ساییدگی مینای دندان و بدشکلی دندانها میشود، همین نتیجه را در مورد پروتز روی ایمپلنت دارد و باعث ترک خوردن، لب پر شدن و یا شکستگی و ساییدگی آن میشود.
محافظت از ایمپلنت در مقابل دندان قروچه
اگر با مشکل دندان قروچه و به هم فشردن فک ها مواجه هستید، می توانید این مشکل را برطرف کنید. پس از کاشت دندان می توانید با ساخت محافظ دهان شبانه یا نایت گارد از دندان های خود محافظت کنید. محافظ دهان یک پلاک پلاستیکی است که بر اساس قالب دهان شما ساخته می شود و سطح دندان ها را پوشانده و از ساییدن آنها جلوگیری می کند.
آیا با وجود دندان قروچه میتوان ایمپلنت کاشت؟
مشکل دندان قروچه اغلب با استرس همراه و مرتبط است بنابراین ممکن است جراح به شما توصیه کند تکنیک های مدیریت استرس یا بگیرید و بتوانید افکار و استرس خود را کنترل کنید.
علاوه بر این، افرادی که پیش از این ایمپلنت داشته اند باید با استفاده از محافظ دهان در هنگام خواب، از آن محافظت و مراقبت نمایند. افرادی که میخواهند ایمپلنت بکارند نیز با همین روش می توانند از ایمپلنت و دندان های طبیعی خود محافظت کنند.
با این حال یکی از راه حل ها، استفاده از مواد ابداعی شناخته شده به نام زیرکونیا است. علت اصلی عدم موفقیت ایمپلنت در بیماران دندان قروچه، این است که دندان مصنوعی نصب شده بر روی ایمپلنت معمولاً از آکریلیک یا سرامیک ساخته می شود.
اگر چه این مواد همرنگ دندان بوده و ظاهر کاملاً طبیعی دارند اما در مقابل فشار آسیب پذیر بوده و احتمال لب پر شدن، شکستن و ساییدن آن ها به مرور زمان، بیشتر است. اما ترمیم های ساخته شده از زیرکونیا دوام بیشتری داشته و بسیار مقاوم هستند بنابراین ممکن است استفاده از این مواد به عنوان ترمیم روی ایمپلنت برای بیماران دندان قروچه، بهتر باشد.
سلام وقت بخیر جناب اسفندیاری عزیز
بله استفاده از نایت گارد مشکلات ناشی از دندان قروچه را به حداقل می رساند