هزینه های دندانپزشکی در زمان جنگ و تحریم | تاثیر قیمت دلار بر ایمپلنت

بحران چیست؟

بحران های انسان ساخت، گاهی با انگیزه های بسیار مشخص، قوی، خصمانه و سودجویانه طرح ریزی می شود مثل بحران جنگ. در دل بحران جنگ، بحران های مهم دیگری همچون بحران اقتصادی و تحریم، نواسانات شدید نرخ ارزهای خارجی، کمبود آب و غذا و مواد اولیه کمبود دارو و تجهیزات پزشکی شیوع برخی بیماری ها و بحران های دیگر نمایان می شود.

 

جنگ روسیه و اوکراین

در سال های قبل و در تاریخ 24 فوریهٔ 2022 نیز، روسیه تهاجم گسترده ای را به اوکراین، همسایهٔ غربی خود آغاز کرد که نشان دهندهٔ تشدید چشمگیر بحران روسیه و اوکراین است که از سال 2014 آغاز شده بود. این تهاجم بزرگ ترین حملهٔ نظامی متعارف به خاک اروپا از زمان جنگ جهانی دوم است.

شروع این جنگ در ابتدا تاثیر بسیار زیادی بر افزایش قیمت انرژی از جمله نفت و گاز در اروپا شد و رفته رفته تاثیر خودش روی موارد دیگری از جمله خوراک، پوشاک و حتی هزینه های دندانپزشکی هم گذاشت.

تحریم اقتصادی ایران

تحریم ها علیه ایران به مجموعه اقداماتی از سوی قدرت های جهانی گفته می شود که در جهت مجازات حکومت ایران یا وادار کردن این کشور به انجام دادن یا انجام ندادن عملی به کار گرفته شدهاند. عمدۀ تحریم ها علیه ایران پس از وقوع انقلاب 57، بعد از اشغال سفارت آمریکا در تهران شکل گرفت و در پیِ چالش بر سر برنامه هسته ای ایران شدت بیشتری گرفت.

برنامه اتمی ایران از سال 85 و به دنبال ارجاع پرونده این کشور از آژانس بین المللی انرژی اتمی به شورای امنیت، با تحریم های مختلفی مواجه شده است. تحریم های ایران را از نظر تحریم کنندگان می توان به 4 دسته کلی تقسیم بندی کرد:

تحریم های چندجانبه، مانند تحریم های شورای امنیت سازمان ملل، تحریم های اتحادیه اروپا، تحریم های تک جانبه از سوی کشورهای مختلف مانند ایالات متحده و تحریم های کنگره آمریکا. این تحریم ها، مستقیماً بر ذخایر ارزی ایران نیز اثر می گذارند.

و پس از کلیه خدمات دیگر که وابسته ارزهای خارجی هستند تحت تاثیر قرار می گیرند که خدمات دندانپزشکی مخصوصا درمان هایی مثل ایمپلنت دندان بیشترین وابستگی را به این موضوعات دارد.

فرآیند بحران شناسی

دانش پزشکی، بحران را نقطه عطفی در سیر بیماری، یعنی وقتی که معلوم می شود بیمار نجات خواهد یافت یا خواهد مرد تعریف می کند. در صورت آماده بودن و پیش بینی های لازم حوادث و بحران ها با کمترین پیامد و با کمترین خسارت اتفاق می افتد.

امروزه ثابت شده است خدمات دندانپزشکی در شرایط بحرانی و بلایا، نبایستی کم اهمیت یا بی اهمیت شمرده شود. دندان پزشکی قانونی، سازمان های مردم نهاد مربوط به خدمات دندانپزشکی اورژانس نقش حیاتی در مدیریت حوادث و تلفات ناشی از آن دارد.

تاثیر پسا برجام تحریم و جنگ اقتصادی بر خدمات دندانپزشکی چگونه است و اینکه تحلیل دندانپزشکی در بحران با استفاده از نظریه بحران تاثیر پسا برجام، تحریم و جنگ اقتصادی بر خدمات دندانپزشکی باید بررسی گردد.

تاثیر بحران ها در دندانپزشکی

نتایج حاصل از تحقیق محققان شامل کاهش دسترسی به مواد و تجهیزات دندانپزشکی افزایش هزینه فایده در اقتصاد درمان دندانپزشکی عدم دسترسی به منابع ارزی خارجی دولت و به تبع آن نگاه دولت به موضوع اخذ مالیات برای تامین کسری بودجه و نارضایتی در جامعه دندانپزشکی گردیده است.

برای بررسی هر چه دقیق تر این مسائل ابتدا باید چگونگی نرخ ها و هزینه های دندانپزشکی را تحلیل کنیم سپس به تحلیل تاثیر بحران ها در دندانپزشکی بپردازیم.

هزینه خدمات دندانپزشکی

هزینه خدمات دندانپزشکی با توجه به بسیاری از کارهایی که پزشک بر روی دندان انجام می دهد و مواد اولیه که استفاده می کند مشخص می گردد. دندانپزشکی جزو معدود خدمات درمانی بوده که لازم است.

بخش قابل توجهی از هزینه ها را بیماران تقبل کنند و عموما شامل بیمه یا یارانه های دولتی قرار نمی گیرد، به همین جهت نرخ های ارائه شده برای درمان دندان برای بیماران گران محسوب می شود.

معمولاً کارهای مربوط به خدمات درمانی دندان ها با توجه به هزینه مواد اولیه و مدت زمان صرف شده برای انجام کار محاسبه می شود و به هیچ عنوان هزینه خارج از برنامه در این نرخ ها وجود ندارد.

نرخ خدمات دندانپزشکی ممکن است که زیر نظر هر متخصص یا دکتری تفاوت داشته باشد، چرا که برخی از این تفاوت ها به دلیل داشتن سابقه و تبحر بیشتر پزشک بوده و برخی به خاطر استفاده از مواد اولیه با کیفیت بالاتر می باشد.

دلیل گران بودن نرخ دندانپزشکی

هزینه های دندانپزشکی از نظر مردم گران است؛ اما در واقعیت هزینه های مربوط به دندانپزشکی در داخل کشور ما به نسبت سایر کشورهای دیگر مناسب می باشد. نکته مهم در مورد نرخ دندانپزشکی این بوده که خدمات دندانپزشکی در همه جای دنیا قیمت تمام شده بالایی دارند.

اما در داخل کشور ما این هزینه ها چندان بالا نیست. اما دلیلی که موجب گران تر به نظر رسیدن نرخ دندانپزشکی می شود قیمت مواد اولیه است.

اصولاً مواد اولیه مورد استفاده در دندانپزشکی به طور کامل وارداتی بوده و گران بودن ارز و تغییرات و نوسانات زیاد آن و همچنین تحریم ها و روش های واردات این مواد اولیه موجب می شود تا هزینه نهایی دندانپزشکی گران باشد.

هزینه هر کدام از خدمات دندانپزشکی با چه معیاری تعیین می شود؟

در هنگام دریافت خدمات دندانپزشکی معیارهای زیادی وجود دارد که در هزینه نهایی آن تأثیر می گذارند. با شناخت هر کدام از این معیارها ممکن است که در انتخاب های خود تجدید نظر کرده و روش های مقرون به صرفه تر را انتخاب کنید.

در این بخش به بررسی برخی از معیارهایی که در هزینه خدمات دندانپزشکی تأثیر دارند می پردازیم:

گران بودن دستگاه ها و تجهیزات: تمامی دستگاه هایی که در زمینه دندانپزشکی کاربرد دارند دستگاه های گران است.

دوره های آموزشی: برای برخی از خدمات دندانپزشکی نیاز به گذراندن دوره های مخصوص بوده و این خدمات هزینه های بیشتری دارند.

مواد مورد استفاده در دندانپزشکی: موادی که برای ترمیم و بازسازی دندان ها به کار می رود، معمولا گران بوده و بسته به انتخاب نوع ماده اولیه هزینه نهایی مشخص می گردد.

تجربه و دقت دندانپزشک: انتخاب یک دندانپزشک صبور و با دقت منجر به دریافت نتیجه بهتر می شود، چنین افرادی هزینه های بالاتری را دریافت می کنند.

اثر منفی تحریم های چند ساله اخیر بر اقتصاد ایران بر هیچکس پوشیده نیست اما درباره ابعاد و وزن آن میان کارشناسان اقتصاد همواره اختلاف نظر وجود داشته است. یک راه حل برای پایان دادن به این اختلاف ها مراجعه به فعالان اقتصادی و شنیدن روایت دست اول آنان از فعالیت در دوران تحریم است.

وجود تحریم ها برای آسیب زدن به اقتصاد کشور است. در زمان جنگ هم بحران های مختلفی وجود دارد که سبب لطمه به مسائل اقتصادی می شود.

ارز ترجیحی چه بود؟

وجود تورم و همچنین تحریم ها در بحث ارز به خصوص در چند سال اخیر مشکلاتی وجود عدیده ای بوجود آورد. به همین خاطر بحث ارز ترجیحی مطرح گردید، بروز جهش ارزی در اواخر سال 1396 و افزایش قیمت ها در طی سال های 1397 تا 1399، موجب شد تا دولت به منظور حمایت از اقشار ضعیف و متوسط جامعه در تأمین نیازهای اساسی، سیاست تخصیص ارز ترجیحی 4200 تومانی را برای واردات کالاهای اساسی دارویی، پزشکی و دندانپزشکی و همچنین اقلام غذایی در نظر بگیرد.

که بعد ها به ارز ترجیحی 14000 هزار تومان تغییر کرد و پس از آن برای بسیاری از کالا ها حذف گردید. نرخ ارز قطعا روی تورم و بهره بانکی تاثیر مستقیم دارد، این که دولت ها هر جا که به مشکل مواجه می شدند چند نرخی کردن ارز را چاره می دانستند این تصمیم بسیار اشتباهی است. به همین خاطر ارز ترجیحی هم تجربه ناموفقی بود.

آیا همه مواد مصرفی دارویی و دندانپزشکی شامل ارز ترجیحی هستند؟

پاسخ این سوال یک خیر قاطع است، خصوصا در دندانپزشکی و هزینه های خدمات آن از قبیل ست استریل جراحی، پک های معاینه، عکس های رادیو گرافی، تجهیزات پیشرفته برای استریل قطعات، دستگاه های لیزری برای کمک در روند درمان و خیلی موارد دیگر شامل ارز ترجیحی و هیچ یارانه ای نمی شوند.

در واقع بخش بسیار کمی از خدمات دندانپزشکی شامل سوبسید ارز ترجیحی می شوند و به خاطر همین هست که بالا رفتن و پایین آمدن نرخ ارز در مقاطعی تاثیرات متفاوتی روی نرخ ها و هزینه های دندانپزشکی می گذارد.

چرا وقتی نرخ ارز بالا یا پایین می شود هزینه خدمات تغییری نمی کند؟

به عنوان مثال برای نوع خاصی از ایمپلنت که شامل ارز ترجیحی هست اگر نرخ ارز به یکباره افزایش یا کاهش داشته باشد ممکن هست تاثیری نداشته باشد چرا که مثلا اگر نرخ ارز در بازه 20 تا 30 هزار تومانی نوسان داشته باشد.

حتی در کف یا سقف این بازه وقتی خدمات از ارز ترجیحی 14 هزار تومان استفاده می کنند، نرخ ارز 20 هزار تومانی یا ارز 30 هزار تومانی در بازار هیچ تاثیری بر روی آن خدمات ندارد.

چرا وقتی نرخ ارز ثابت است هزینه خدمات رشد چند برابری دارد؟

به همین خاطر هست که مردم دچار سردرگمی می شوند، که اگر تحریم هستیم چرا وقتی در سال 99 نرخ دلار مثلا 27 هزار تومان بوده و در سال 1400 هم همچنان 27 هزار تومان ولی بسیاری از اقلام رشد قیمتی بیش از 200 درصد را داشته اند، که علت آن همین ارز ترجیحی و حذف آن برای برخی اقلام بوده که باعث رشد قیمتی بیش از اندازه آنها شده است.

به عنوان یک مثال واقعی مثلا قیمت دلار در ابتدای مهر سال 99 حدود 27 هزار تومان بوده است و یک نوع ایمپلنت خارجی را ما با ارز 4200 تومانی به عنوان ارز ترجیحی تهیه می کردیم.

حافظه تاریخی: در ابتدای مهر سال 1400 قیمت دلار پس از نوسانات فراوان دوباره حدود 27 هزار تومان بوده اما ارز ترجیحی برای خرید آن ایمپلنت حذف شده و یا تبدیل به قیمت 14000 هزار تومانی شده یعنی بیش از سه برابر، که این موضوع باعث می شود علارغم اینکه نرخ ارز ثابت بوده است اما هزینه دندانپزشکی در آن مورد خاص چند برابر شده است.

تاثیر کرونا و اومیکرون بر هزینه های دندانپزشکی

در سال های قبل موارد و موضوعات دیگری در هزینه های دندانپزشکی به وفور تاثیر می گذاشت به طوری که تحلیل قیمت ها را بسیار سخت و پیچیده می کند، حالا به این موارد پاندمی کرونا و اومیکرون هم اضافه کنید، که چه تاثیرات وحشتناکی بر خدمات دندانپزشکی می گذاشتند.

به عنوان یک نمونه در ابتدای پاندمی کرونا وسایل و تجهیزات استریل شامل ماسک، دستکش، الکل و غیره بسیار کمیاب و با قیمت های گزافی عرضه می شدند، خدمات دندانپزشکی و ارائه آنها هم وابستگی بسیار شدیدی به تجهیزات استریل دارد، حالا خودتان محاسبه کنید که چه بلایی سر هزینه های دندانپزشکی می آید.

تاثیر جنگ بر هزینه های دندانپزشکی

تاثیرات جنگ تمامی افراد یک جامعه را در بر می گیرد. جنگ مسئله ای است که بر جوانب مختلف زندگی افراد تاثیرات منفی می گذارد و از لحاظ اجتماعی، روانی، فردی، اقتصادی، شناختی و بسیاری از جنبه های دیگر افراد را با چالش های زیادی مواجه می کند.

جنگ را می توان به مثابه رشد رقابت اقتصادی در سطح یک نظام رقابتی بین المللی دانست. در این دیدگاه، جنگ ها زمانی شروع می شود که بازارها به دنبال منابع طبیعی و ثروت بیشتر می روند.

در دل بحران جنگ، بحران های مهم دیگری همچون بحران اقتصادی و تحریم, نواسانات شدید نرخ ارزهای خارجی، کمبود آب و غذا و مواد اولیه، کمبود دارو و تجهیزات پزشکی، شیوع برخی بیماری ها و بحران های دیگری که راجب همه این موارد به تفصیل توضیح دادیم.

مثلا در جنگ اخیر ایران و اسرائیل و سال های قبلتر میان روسیه و اوکراین محکومیت گسترده بین المللی، از جمله تحریم های جدید علیه روسیه و ایران، که باعث بحران مالی در روسیه و در ایران شده است. از طرفی همان سالها بیش از 2 میلیون اوکراینی از خانه های خود گریخته و به کشورهای دیگر پناهنده شده اند و این امر تبدیل به بحران پناهجویان اوکراینی شده است.

که تحریم علیه روسیه باعث کمبود یکسری منابع انرژی می شود و سبب افزایش قیمت آنها خواهد شد. بحران پناهنده های اوکراینی با کمبود غذا و مواد اولیه همراه می گردد و در نتیجه همه این موارد و بسیاری موارد دیگر در تمام اقتصاد تاثیر گذار خواهد بود. تحریم ایران هم که هر روز شاهد اتفاقات عجیب آن هستیم و صحبت کردن از آن در این مقوله نمی گنجد.

اگر بخواهیم یک جمع بندی از این مقاله داشته باشیم در شرایطی که اوضاع بسیار نابسامانی داریم از یک سو جنگ ها و پاندمی هایی مثل کرونا، از سوی دیگر تحریم ها و اوضاع نامناسب اقتصادی مردم و در نهایت جنگ های اخیر همه و همه به صورت کاملا نامحسوس تاثیرات خود را بر همه جوانب زندگی علی الخصوص هزینه های دندانپزشکی که موضوع بحث ما می باشد می گذارد و این اوضاع آشفته را آشفته تر خواهد کرد.

 

روانشناسی بازار و رفتار واکنشی تامین‌کنندگان

علاوه بر واقعیت‌های اقتصادی، «انتظارات تورمی» نقش مخربی در بازار تجهیزات دندانپزشکی دارد. اخبار سیاسی، تغییر دولت‌ها در آمریکا، یا شایعات مربوط به مکانیسم ماشه، باعث ایجاد ترس در بازار می‌شود. تامین‌کنندگان مواد دندانپزشکی برای حفظ سرمایه خود، در زمان‌های تنش سیاسی فروش را متوقف می‌کنند یا کالا را فقط به صورت نقد و با قیمت روز (و گاهی قیمت فردای احتمالی!) می‌فروشند.

ما در کلینیک‌ها بارها دیده‌ایم که با انتشار یک خبر سیاسی منفی، ناگهان موجودی انبار شرکت‌ها "صفر" اعلام می‌شود. این احتکار ناشی از ترس، باعث ایجاد حباب قیمتی می‌شود. در این شرایط، حتی اگر دلار عملاً افزایشی نداشته باشد، "ترس از افزایش دلار" باعث گرانی می‌شود. این بی‌ثباتی باعث می‌شود دندانپزشکان نتوانند تعرفه ثابتی را برای مدت طولانی به بیمار اعلام کنند و طرح درمان‌های طولانی‌مدت مثل ایمپلنت‌های کامل فک، با چالش‌های مالی پیش‌بینی‌نشد‌ه‌ای روبرو شوند.

 

تصمیم‌گیری صحیح درمانی در میان طوفان اقتصادی

با تمام این تفاسیر، سوال اصلی بیماران این است: «آیا صبر کنیم تا قیمت‌ها پایین بیاید یا توافقی حاصل شود؟» پاسخ صادقانه و مبتنی بر تجربه بالینی من این است که در حوزه سلامت، به ویژه ایمپلنت، زمان دشمن ماست. تعویق درمان به امید کاهش قیمت دلار یا بهبود شرایط سیاسی، دو ریسک بزرگ دارد:

1. تحلیل فیزیولوژیک: استخوان فک منتظر سیاستمداران نمی‌ماند. با گذشت زمان، استخوان تحلیل می‌رود و نیاز به پیوندهای استخوانی گران‌قیمت پیدا می‌کند که هزینه درمان را حتی با دلار ثابت، دوبرابر می‌کند.

2. چسبندگی قیمت‌ها: تجربه نشان داده قیمت تجهیزات پزشکی پس از افزایش، به ندرت به سطح قبلی باز می‌گردد (چسبندگی قیمت). حتی اگر دلار کاهش یابد، هزینه‌های گمرکی، حمل‌ونقل و دستمزدها کاهش نمی‌یابند.

بنابراین، بهترین استراتژی برای بیماران، اولویت‌بندی درمان‌های ضروری است. اقدام برای کاشت فیکسچر (پایه ایمپلنت) که بیشترین وابستگی را به واردات و سلامت استخوان دارد، باید در اولویت باشد. روکش و پروتز را می‌توان کمی دیرتر انجام داد، اما از دست دادن بستر استخوانی و برخورد با موج تورمی بعدی، جبران‌ناپذیر است.

ما به عنوان کادر درمان تلاش می‌کنیم با مدیریت منابع و استفاده از استراتژی‌های خرید بهینه، فشار را تا حد ممکن از دوش بیماران برداریم، اما واقعیت‌های کلان اقتصادی و سیاسی، متغیرهایی هستند که خارج از دیوارهای کلینیک تعیین می‌شوند.